باتری به باتری کردن ماشین؛ ترتیب درست اتصال کابل‌ها
پاسخ کوتاه: برای باتری به باتری کردن ماشین اول سر قرمز کابل را به قطب مثبت باتری خالی، سر دیگر قرمز را به قطب مثبت باتری سالم، بعد سر مشکی را به قطب منفی باتری سالم و در آخر سر دیگر مشکی را به یک نقطهٔ فلزی بدون رنگ روی بدنه یا موتور ماشین خاموش وصل کنید. جدا کردن کابل‌ها دقیقاً برعکس همین ترتیب است. اگر این ترتیب رعایت شود، خطر جرقه کنار باتری و آسیب به برق خودرو به حداقل می‌رسد.
باتری به باتری کردن یکی از رایج‌ترین کارهای صبح‌های سرد پاییز و زمستان است. ولی همین کار ساده اگر اشتباه انجام شود، می‌تواند فیوز، ECU یا دینام یکی از دو ماشین را خراب کند. در ادامه، کار را قدم‌به‌قدم و با جدول ترتیب اتصال توضیح داده‌ایم و نکات خودروهای اتومات، استارت‌استاپ و هیبریدی را هم جدا آورده‌ایم.
باتری به باتری کردن چیست و چه زمانی جواب می‌دهد
در باتری به باتری، باتری سالم یک ماشین دیگر به‌طور موقت با کابل به باتری ماشین شما وصل میشود تا جریان لازم برای استارت فراهم شود. بعد از روشن شدن، دینام ماشین خودتان شارژ باتری را ادامه می‌دهد. این روش وقتی جواب می‌دهد که مشکل فقط از خالی بودن باتری باشد؛ مثلاً چراغ‌ها روشن مانده، ماشین چند روز در سرما پارک بوده یا باتری به‌خاطر مسیرهای کوتاه کم‌شارژ شده است.
اگر استارت اصلاً صدا ندارد ولی چراغ‌ها روشن می‌شوند، یا استارت عادی می‌چرخد ولی موتور روشن نمیشود، مشکل احتمالاً از جای دیگری است. در جدول زیر وضعیت‌های رایج را مقایسه کرده‌ایم:
| نشانه | باتری به باتری کمک می‌کند؟ | توضیح |
|---|---|---|
| استارت کند و سنگین می‌چرخد | بله | نشانهٔ رایج باتری کم‌شارژ |
| صدای تق‌تق سریع از استارت | معمولاً بله | باتری جریان کافی برای چرخاندن استارت ندارد |
| هیچ چراغی روشن نمیشود | احتمالاً بله | اول قطب‌ها و اتصال کابل‌های باتری را بررسی کنید |
| استارت عادی می‌چرخد ولی موتور روشن نمیشود | نه | مشکل از سوخت، جرقه یا سنسورهاست |
| یک تق بلند و بعد سکوت، با چراغ‌های پرنور | کم | احتمال ایراد استارت یا اتوماتیک استارت |
ابزار لازم و انتخاب کابل مناسب
کابل باتری به باتری باید ضخامت کافی داشته باشد تا جریان بالای استارت را بدون داغ شدن منتقل کند. کابل نازک و ارزان معمولاً گرم میشود و ماشین را روشن نمیکند. چند معیار ساده:
| نوع خودرو | حداقل سطح مقطع پیشنهادی | طول مناسب |
|---|---|---|
| سواری کوچک تا ۱٫۶ لیتر (پراید، تیبا، ۲۰۶) | حدود ۱۶ میلی‌متر مربع | ۲٫۵ تا ۳ متر |
| سواری متوسط و شاسی‌بلند بنزینی | حدود ۲۵ میلی‌متر مربع | ۳ تا ۴ متر |
| دیزل، وانت و خودروهای سنگین‌تر | ۳۵ میلی‌متر مربع و بیشتر | ۴ تا ۵ متر |
علاوه بر کابل، یک جفت دستکش، چراغ قوه برای شب و یک تکه پارچهٔ خشک برای تمیز کردن قطب‌ها همراه داشته باشید. ولتاژ هر دو باتری باید ۱۲ ولت باشد. اگر از ولتاژ باتری‌ها مطمئن نیستید، راهنمای ولتاژ باتری سالم را ببینید. آمپر باتری ماشین کمکی لازم نیست دقیقاً برابر باشد، ولی بهتر است کمتر از باتری ماشین شما نباشد؛ آمپر رایج هر خودرو را می‌توانید در صفحهٔ آمپر باتری ماشین پیدا کنید.
ترتیب اتصال کابل‌ها قدم‌به‌قدم
- دو ماشین را نزدیک هم پارک کنید، طوری که بدنه‌ها با هم تماس نداشته باشند. هر دو را خاموش کنید و ترمز دستی را بکشید.
- چراغ‌ها، ضبط، بخاری و سایر مصرف‌کننده‌ها را در هر دو ماشین خاموش کنید.
- قطب مثبت (+) و منفی (−) را روی هر دو باتری پیدا کنید. اگر روی قطب‌ها سفیدک یا خوردگی هست، آن را پاک کنید.
- جدول زیر را به ترتیب انجام دهید.
| مرحله | رنگ کابل | از | به |
|---|---|---|---|
| ۱ | قرمز | قطب مثبت باتری خالی | — |
| ۲ | قرمز | — | قطب مثبت باتری سالم |
| ۳ | مشکی | قطب منفی باتری سالم | — |
| ۴ | مشکی | — | نقطهٔ فلزی بدون رنگ روی بدنه یا موتور ماشین خاموش، دور از باتری |
اتصال آخر را عمداً روی بدنه انجام می‌دهیم، نه قطب منفی باتری خالی. در لحظهٔ اتصال آخر ممکن است جرقهٔ کوچکی بزند و باتری‌ها گاز هیدروژن آزاد می‌کنند؛ دور بودن این جرقه از باتری خطر را کم می‌کند.
- ماشین سالم را روشن کنید و دو تا سه دقیقه با دور کمی بالاتر از درجا کار کند.
- حالا ماشین خالی را استارت بزنید. هر بار استارت را بیشتر از ۵ تا ۱۰ ثانیه نگه ندارید و بین تلاش‌ها یک دقیقه صبر کنید.
بعد از روشن شدن: ترتیب جدا کردن کابل‌ها
وقتی ماشین روشن شد، آن را خاموش نکنید. کابل‌ها را برعکس ترتیب اتصال جدا کنید: اول کابل مشکی از بدنه، بعد کابل مشکی از باتری سالم، بعد کابل قرمز از باتری سالم و در آخر کابل قرمز از باتری ماشینی که تازه روشن شده. مراقب باشید گیره‌های آزاد به هم یا به بدنه نخورند.
بعد از جدا کردن، دستکم ۳۰ دقیقه رانندگی پیوسته کنید تا دینام بخشی از شارژ را برگرداند. درجا ماندن اثر کمی دارد. اگر باتری کاملاً خالی شده بود، شارژ کامل آن با شارژر کمک می‌کند دوباره سر صبح گرفتار نشوید.
نکات ماشین‌های اتومات، استارت‌استاپ و هیبریدی
- ماشین‌های اتومات: باتری به باتری برای گیربکس اتومات مشکلی ندارد. فقط ماشین را حتماً در حالت P بگذارید. هل دادن ماشین اتومات برای روشن کردن جواب نمی‌دهد و ممکن است به گیربکس آسیب بزند.
- خودروهای استارت‌استاپ: این خودروها معمولاً باتری EFB یا AGM و یک سنسور روی قطب منفی دارند. کابل منفی را مستقیم به قطب منفی باتری نزنید و از نقطهٔ بدنه‌ای که دفترچه مشخص کرده استفاده کنید. دربارهٔ این باتری‌ها در مطلب باتری ماشین استارت‌استاپ بیشتر نوشته‌ایم.
- خودروهای با ترمینال کمکی: در بعضی خودروها باتری در صندوق یا زیر صندلی است و سازنده دو ترمینال مخصوص باتری به باتری در موتورخانه گذاشته است. از همان ترمینال‌ها استفاده کنید.
- هیبریدی و برقی: با باتری ۱۲ ولت این خودروها میشود ماشین دیگری را روشن کرد یا از آن کمک گرفت، به شرط آن‌که دفترچه اجازه داده باشد. بسیاری از سازنده‌ها استفاده از خودروی هیبریدی را برای روشن کردن ماشین دیگر توصیه نمی‌کنند.
اشتباه‌هایی که به ECU و دینام آسیب می‌زنند
- اتصال برعکس مثبت و منفی: جدی‌ترین خطاست و می‌تواند فیوزهای اصلی، ECU و دیودهای دینام را بسوزاند.
- تماس گیره‌ها با هم: وقتی یک سر کابل وصل است، تماس دو گیرهٔ دیگر اتصال کوتاه ایجاد می‌کند.
- استارت پشت سر هم و طولانی: هم استارت را داغ می‌کند و هم کابل‌ها را.
- جدا کردن کابل‌ها با گاز دادن شدید: نوسان ولتاژ ممکن است به الکترونیک آسیب بزند. کابل‌ها را با موتور در دور آرام جدا کنید.
- اتصال به باتری یخ‌زده یا باد کرده: باتری‌ای که بدنه‌اش متورم یا ترک‌خورده است را باتری به باتری نکنید.
اگر ماشین با باتری به باتری هم روشن نشد
اگر چند بار تلاش با کابل سالم و اتصال درست نتیجه نداد، احتمالاً مشکل فقط از شارژ باتری نیست. اول محل اتصال گیره‌ها را بررسی کنید؛ گیره باید روی فلز تمیز محکم شده باشد. اگر استارت حالا عادی می‌چرخد ولی موتور روشن نمیشود، علت را باید در سوخت و جرقه جست‌وجو کرد. اگر باتری هر روز به کمک نیاز دارد، ممکن است دینام شارژ نکند یا مصرف پنهان برق وجود داشته باشد؛ علت‌های رایج را در مطلب علت خالی شدن ناگهانی باتری بخوانید. در شرایطی که کابل و ماشین کمکی در دسترس نیست، گزینهٔ دیگر امداد باتری است.
اگر باتری پیر شده و بعد از شارژ هم قدرت نگه نمی‌دارد، بهتر است باتری مناسب را بر اساس آمپر و قطب‌بندی خودرو از دستهٔ باتری ماشین انتخاب کنید.
سؤالات متداول
اول کابل قرمز وصل شود یا مشکی؟
اول کابل قرمز. ترتیب درست این است: قرمز به مثبت باتری خالی، قرمز به مثبت باتری سالم، مشکی به منفی باتری سالم و مشکی به بدنهٔ فلزی ماشین خاموش. جدا کردن برعکس همین ترتیب است.
بعد از باتری به باتری چقدر باید رانندگی کرد؟
دستکم ۳۰ تا ۴۵ دقیقه رانندگی پیوسته، ترجیحاً در مسیر بدون ترافیک. اگر باتری کاملاً خالی شده بود، این مقدار هم فقط بخشی از شارژ را برمیگرداند و شارژ با شارژر بهتر است.
باتری به باتری کردن به ماشین اتومات آسیب می‌زند؟
نه، اگر ترتیب اتصال درست باشد و ماشین در حالت P باشد. چیزی که برای ماشین اتومات توصیه نمیشود هل دادن است، نه باتری به باتری.
میشود ماشین را با باتری موتورسیکلت روشن کرد؟
توصیه نمیشود. باتری موتورسیکلت معمولاً ۵ تا ۱۰ آمپر ظرفیت دارد و جریان لازم برای استارت خودرو را تأمین نمیکند. تلاش برای این کار ممکن است باتری موتورسیکلت و سیمکشی آن را آسیب بزند.
جمع‌بندی
باتری به باتری کردن با کابل مناسب و ترتیب درست، کاری ساده و کم‌خطر است: قرمز به مثبت‌ها، مشکی به منفی باتری سالم و بدنهٔ ماشین خاموش، و جدا کردن برعکس. بعد از روشن شدن رانندگی کنید و اگر این اتفاق تکرار شد، باتری و دینام را بررسی کنید.