روشن نشدن ماشین در سرما؛ مشکل از باتری است یا استارت و سوخت؟

پاسخ کوتاه: در بیشتر موارد روشن نشدن ماشین در سرما از باتری ضعیف یا کم‌شارژ است، چون سرما هم توان باتری را کم می‌کند و هم روغن موتور را غلیظ‌تر می‌کند تا استارت به جریان بیشتری نیاز داشته باشد. اما همیشه این‌طور نیست. صدای استارت بهترین سرنخ است: اگر استارت کند می‌چرخد یا تق‌تق می‌کند، مقصر احتمالی باتری است؛ اگر استارت عادی می‌چرخد ولی موتور روشن نمی‌شود، باید سراغ سوخت، شمع یا سنسورها رفت.

در این مطلب یاد می‌گیرید از روی صدا و رفتار ماشین، مشکل را حدس بزنید، پیش از تماس با امداد چه کارهایی را امتحان کنید و برای بقیهٔ زمستان چطور از تکرار آن جلوگیری کنید.

چرا سرما استارت زدن را سخت می‌کند

باتری سرب‌اسیدی با واکنش شیمیایی برق تولید می‌کند و این واکنش در سرما کندتر می‌شود. در دمای حدود صفر درجه، باتری بخش قابل‌توجهی از توان استارت خود را از دست می‌دهد و در سرمای زیر صفر این افت بیشتر هم می‌شود. هم‌زمان، روغن موتور سرد غلیظ‌تر است و استارت برای چرخاندن موتور نیروی بیشتری می‌خواهد. نتیجه این است که باتری‌ای که در تابستان مشکلی نداشت، در اولین صبح سرد پاییز جواب نمی‌دهد.

عامل دیگر، مسیرهای کوتاه است. در هوای سرد بخاری، فن، گرمکن شیشه و چراغ‌ها بیشتر روشن‌اند و دینام در مسیرهای ده‌دقیقه‌ای فرصت جبران مصرف استارت را ندارد. به همین دلیل معمولاً باتری در طول چند روز آرام‌آرام خالی می‌شود و یک روز صبح ماشین روشن نمی‌شود.

معیاری که توان استارت باتری در سرما را نشان می‌دهد، CCA یا جریان استارت سرد است. این عدد روی برچسب بیشتر باتری‌ها نوشته شده و نشان می‌دهد باتری در دمای زیر صفر چه جریانی را برای چند ثانیه بدون افت شدید ولتاژ می‌دهد. دو باتری با آمپر یکسان ممکن است CCA متفاوتی داشته باشند. اگر در شهری سردسیر زندگی می‌کنید یا ماشین شب‌ها در فضای باز می‌ماند، هنگام خرید باتری علاوه بر آمپر و قطب‌بندی، به CCA هم توجه کنید و مدلی انتخاب کنید که دست‌کم با باتری اصلی خودرو برابر باشد.

سن باتری هم مهم است. با گذشت سال‌ها، صفحات باتری به‌تدریج سولفاته می‌شوند و ظرفیت واقعی کم می‌شود. باتری کهنه در هوای معتدل هنوز کار می‌کند، ولی اولین سرمای جدی ضعفش را آشکار می‌کند. برای همین بیشتر باتری‌ها در اولین هفته‌های سرد پاییز از کار می‌افتند، نه در وسط تابستان.

از صدای استارت بفهمید مشکل کجاست

قبل از هر کاری، یک بار با دقت استارت بزنید و به صدا و چراغ‌های داشبورد توجه کنید. این جدول راهنمای اولیهٔ شماست:

نشانه‌های مقصر بودن باتری

• چند روز است صبح‌ها استارت سنگین‌تر از قبل می‌خورد.
• با استارت زدن، چراغ‌های داشبورد کم‌نور می‌شوند یا خاموش و روشن می‌شوند.
• ولتاژ باتری در حالت خاموش زیر ۱۲٫۴ ولت است. روش اندازه‌گیری را در مطلب ولتاژ باتری سالم توضیح داده‌ایم.
• عمر باتری از سه تا چهار سال گذشته یا تاریخ تولید آن را نمی‌دانید.
• روی قطب‌ها سفیدک و خوردگی زیادی جمع شده است.
• با باتری به باتری، ماشین به‌راحتی روشن می‌شود.

اگر بیشتر این نشانه‌ها را دارید، باتری مقصر اصلی است. برای این‌که بفهمید باتری فقط نیاز به شارژ دارد یا وقت تعویضش رسیده، مطلب بهترین زمان تعویض باتری را ببینید.

نشانه‌های خرابی استارت

استارت هم در سرما بیشتر اذیت می‌کند، ولی رفتارش با باتری ضعیف فرق دارد. اگر چراغ‌ها پرنور می‌مانند، بوق قوی است و فقط یک تق بلند از زیر موتور می‌شنوید، احتمالاً اتوماتیک استارت یا ذغال‌های استارت ایراد دارند. صدای سایش فلز یا زوزه بدون چرخیدن موتور هم معمولاً به دندهٔ استارت مربوط است. در این حالت باتری به باتری کمکی نمی‌کند و تکرار استارت فقط باتری را خالی‌تر می‌کند.

وقتی مشکل از شمع، سوخت یا انژکتور است

اگر استارت سرحال می‌چرخد ولی موتور «نمی‌گیرد»، باتری سالم است و مشکل در یکی از سه بخش جرقه، سوخت یا هوا است. شمع‌های فرسوده در سرما جرقهٔ ضعیف‌تری می‌زنند. پمپ بنزین ضعیف یا صافی گرفته فشار کافی نمی‌رساند. در خودروهای دوگانه‌سوز هم استارت روی گاز در سرما سخت‌تر است و بهتر است روی بنزین روشن شوند. در دیزل‌ها گرمکن‌های موتور نقش مهمی دارند و اگر خراب باشند، روشن شدن در صبح سرد بسیار سخت می‌شود.

یک آزمایش ساده: سوئیچ را باز کنید و چند ثانیه صبر کنید. در بسیاری از خودروها صدای کوتاه کار کردن پمپ بنزین از زیر صندلی عقب یا باک شنیده می‌شود. اگر این صدا نیست، احتمالاً مشکل از پمپ یا رلهٔ آن است.

کارهایی که قبل از تماس با امداد امتحان کنید

1. همهٔ مصرف‌کننده‌ها را خاموش کنید: چراغ، بخاری، ضبط و گرمکن شیشه.
2. در ماشین دنده‌ای، کلاچ را هنگام استارت تا ته بگیرید تا بار گیربکس از روی استارت برداشته شود.
3. هر بار حداکثر ۵ تا ۱۰ ثانیه استارت بزنید و بین دو تلاش حدود یک دقیقه صبر کنید.
4. سوئیچ را یکی دو بار باز کنید و چند ثانیه صبر کنید تا پمپ بنزین فشار بسازد، بعد استارت بزنید.
5. اتصال قطب‌های باتری را از نظر شل بودن و سفیدک بررسی کنید.
6. اگر کابل و ماشین کمکی دارید، باتری به باتری کنید.

اگر هیچ‌کدام جواب نداد یا نمی‌خواهید خودتان دست به کار شوید، امداد باتری راه سریع‌تری است.

پیشگیری برای بقیهٔ زمستان

• اگر باتری بیش از چهار سال عمر دارد، قبل از اوج سرما آن را تست کنید.
• هفته‌ای یک بار دست‌کم ۳۰ دقیقه رانندگی پیوسته داشته باشید.
• قطب‌ها را تمیز و محکم نگه دارید.
• اگر ماشین چند روز پارک می‌ماند، شارژر نگهدارنده یا جدا کردن قطب منفی را در نظر بگیرید.
• آمپر باتری را مطابق نیاز خودرو انتخاب کنید؛ جدول آمپر باتری ماشین‌ها کمکتان می‌کند.

نکات کامل نگهداری در فصل سرد را در مطلب نگهداری باتری در زمستان جمع کرده‌ایم. اگر به این نتیجه رسیدید که باتری باید عوض شود، مدل مناسب خودروی خود را در دستهٔ باتری ماشین پیدا کنید.

سؤالات متداول

ماشین تق تق می‌کند و روشن نمی‌شود، باتری خراب است؟

تق‌تق سریع معمولاً یعنی باتری کم‌شارژ است، نه لزوماً خراب. اگر با باتری به باتری یا شارژ مشکل برطرف شد و چند روز تکرار نشد، باتری سالم است. اگر بعد از شارژ هم زود ضعیف شد، باید تست و احتمالاً تعویض شود.

چند بار پشت سر هم می‌شود استارت زد؟

بهتر است هر بار بیش از ۵ تا ۱۰ ثانیه استارت نزنید و بین تلاش‌ها حدود یک دقیقه صبر کنید. بعد از سه چهار تلاش ناموفق، ادامه دادن فقط باتری را خالی‌تر و استارت را داغ‌تر می‌کند.

گرم کردن باتری با سشوار درست است؟

توصیه نمی‌شود. گرمای متمرکز ممکن است به بدنهٔ پلاستیکی آسیب بزند و نزدیک کردن وسیلهٔ برقی به باتری‌ای که گاز آزاد می‌کند، خطرناک است. بهتر است باتری را شارژ کنید یا از باتری به باتری کمک بگیرید.

جمع‌بندی

در صبح سرد، صدای استارت بهترین راهنماست: چرخش کند و تق‌تق یعنی باتری، یک تق بلند یعنی استارت و چرخش عادی بدون روشن شدن یعنی سوخت یا جرقه. با تست به‌موقع باتری و رانندگی منظم، احتمال گرفتار شدن در بقیهٔ زمستان بسیار کم می‌شود.